Nicotine “chất gây nghiện thế hệ mới” và những tác hại của thuốc lá điện tử với sức khỏe

               Nicotine có trong thuốc lá điện tử gây tác hại nghiêm trọng tới sức khỏe

Khác với thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử được thiết kế với kiểu dáng thời trang, nhỏ gọn, nhiều màu sắc cùng hàng loạt hương vị như trái cây, bánh kẹo, nước ngọt… phù hợp với thị hiếu của giới trẻ. Việc mua bán, quảng cáo sản phẩm cũng diễn ra phổ biến trên các nền tảng mạng xã hội, ứng dụng điện thoại thông minh và các kênh thương mại điện tử, khiến việc tiếp cận trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Các chuyên gia y tế nhận định đây chính là những yếu tố làm gia tăng đáng kể nguy cơ sử dụng thuốc lá điện tử ở thanh thiếu niên và những người chưa từng hút thuốc.

Nicotine – chất gây nghiện mạnh với độc tính cao

Thành phần nguy hiểm nhất trong thuốc lá điện tử chính là nicotine. Đây là chất gây nghiện cao, đồng thời có độc tính mạnh đối với nhiều cơ quan trong cơ thể. Nicotine có thể gây ngộ độc cấp tính với hệ tim mạch, thần kinh và hô hấp. Các biểu hiện ngộ độc nicotine tương tự như ngộ độc thuốc trừ sâu nhóm lân hữu cơ, bao gồm vã mồ hôi, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, rối loạn nhịp tim, khó thở, thậm chí đe dọa tính mạng.

Đáng chú ý, lượng nicotine trong thuốc lá điện tử thường cao hơn đáng kể so với thuốc lá điếu thông thường. Nicotine được chứa trong dung dịch hoặc dạng bột với nồng độ lớn, cho phép người dùng hít hàng nghìn hơi từ một thiết bị.

Đặc biệt, nhiều sản phẩm thuốc lá điện tử hiện nay sử dụng nicotine tổng hợp dưới dạng muối nicotine. Loại nicotine này được điều chỉnh độ pH để giảm cảm giác khó chịu khi hít vào, giúp người dùng dễ tiếp nhận hơn nhưng đồng thời cũng khiến nicotine hấp thu nhanh hơn và làm tăng nguy cơ nghiện.

Nicotine gây tổn thương gần như toàn bộ cơ thể

Theo các nghiên cứu y học, việc tiếp xúc kéo dài với nicotine có thể gây tổn thương trên hầu hết các cơ quan và hệ thống trong cơ thể. Đối với hệ tim mạch, nicotine làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, hẹp mạch máu, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, bệnh mạch vành và nhồi máu cơ tim.

Ở hệ hô hấp, nicotine làm tổn thương đường thở, gây co thắt phế quản, giãn phế nang, tăng tiết dịch đường hô hấp và có thể dẫn đến suy giảm chức năng phổi.

Với hệ tiêu hóa, nicotine làm tăng tiết axit dịch vị, giảm nhu động ruột, gây trào ngược dạ dày - thực quản, viêm loét dạ dày tá tràng, đồng thời làm gia tăng độc tính của vi khuẩn Helicobacter pylori.

Nicotine cũng ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng thận, gây tổn thương cầu thận, giảm mức lọc cầu thận và tăng nguy cơ bệnh thận mạn tính. Đối với mắt, chất này có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa hoàng điểm và suy giảm thị lực.

Không chỉ vậy, nicotine còn làm suy giảm hệ miễn dịch, giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mạn tính khác.

Nhiều người lầm tưởng nicotine chỉ gây nghiện mà không phải là chất liên quan đến ung thư. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nicotine có khả năng thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển ung thư thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Nicotine làm gia tăng stress oxy hóa, gây tổn thương DNA, thúc đẩy đột biến gen và ảnh hưởng đến quá trình chết tế bào theo chương trình. Những thay đổi này tạo điều kiện thuận lợi cho sự xuất hiện và phát triển của các tế bào ung thư. Nhiều nghiên cứu đã ghi nhận mối liên quan giữa việc tiếp xúc với nicotine và nguy cơ mắc các loại ung thư như ung thư phổi, ung thư tụy, ung thư dạ dày, ung thư đường tiêu hóa và ung thư vú.

Nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng đối với thanh thiếu niên

Các chuyên gia cảnh báo thanh thiếu niên là nhóm đối tượng chịu tác động nặng nề nhất từ nicotine. Não bộ con người tiếp tục phát triển cho đến khoảng 25 tuổi. Trong giai đoạn này, việc tiếp xúc với nicotine có thể gây ra những biến đổi lâu dài đối với cấu trúc và chức năng não bộ.

Nicotine làm ảnh hưởng đến quá trình hình thành các khớp thần kinh – yếu tố đóng vai trò quan trọng trong học tập, ghi nhớ và phát triển nhận thức. Việc sử dụng nicotine ở tuổi vị thành niên có thể làm suy giảm khả năng tập trung, giảm trí nhớ, ảnh hưởng đến khả năng học tập và kiểm soát hành vi.

Thanh thiếu niên sử dụng nicotine có nguy cơ cao hơn mắc các rối loạn tâm trạng, lo âu, trầm cảm và dễ nghiện các chất kích thích khác trong tương lai. Do não bộ đang phát triển rất nhạy cảm với nicotine, thanh thiếu niên thường nghiện nhanh hơn và mức độ phụ thuộc nặng hơn so với người trưởng thành. Điều này khiến những hậu quả sức khỏe xuất hiện sớm hơn và nghiêm trọng hơn khi bước vào tuổi trưởng thành.

Hiện nay, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là những sản phẩm bị cấm hoàn toàn tại Việt Nam. Việc cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng thể hiện Việt Nam thực thi đầy đủ các cam kết quốc tế – đặc biệt là Công ước Khung về Kiểm soát Thuốc lá (WHO FCTC); công ước khuyến nghị các quốc gia thành viên ngăn chặn sự phát triển, sản xuất và tiếp thị các sản phẩm thuốc lá mới chưa được chứng minh an toàn, đồng thời bảo vệ thanh thiếu niên khỏi sự can thiệp của ngành công nghiệp thuốc lá.

Đức Lợi